![]() |
foto : carian google |
Abstrak
Kajian
ini bertujuan untuk meneliti proses pengajaran dan pembelajaran di dalam bidang
pengajaran penulisan. Kajian mencakupi
perbincangan dari segi teori, pendekatan, kaedah dan teknik yang digunakan
untuk merealisasikan kemahiran penulisan yang efektif yang pada akhirnya
membantu murid-murid melahirkan pendapat dan idea mereka secara berkesan dan
cemerlang.
1.0 Pendahuluan
Kemahiran
menulis adalah di antara cabang kemahiran yang perlu dipelajari oleh manusia
untuk melengkapkan proses kelangsungan berbahasa secara natural dan mudah. Malah di dalam Kurikulum Standard Sekolah
Rendah telah dinyatakan dengan jelas bahawa kemahiran menulis adalah keperluan
wajib bagi selain daripada kemahiran membaca, mengira dan menaakul yang menjadi
elemen pengukuhan aplikasi untuk perlaksanaan modul-modul pembelajaran di alaf
baru ini.
Keempat-empat
kemahiran ini perlu melangkah seiring memandangkan keperluan pendidikan Bahasa
Melayu dan mata pelajaran lain yang masih menetapkan pengukuran prestasi dan
keupayaan murid-murid dinilai secara bertulis.
Menulis tidak seperti membaca memerlukan kaedah yang spesifik dan
memerlukan koordinasi minda dan anggota tubuh.
Proses menulis adalah proses berterusan yang tidak tertakluk kepada
pengajaran di sekolah tetapi berlangsung sepanjang hidup.
1.1.Latar
Belakang
Definisi
Penulisan.
Walshe,
R.D. (1981) menyebut bahawa menulis ialah proses memilih, menggabung, menyusun
dan mengembangkan gagasan di dalam ayat, perenggan atau untuk persembahan lisan
seperti kuliah dan syarahan secara berkesan.
Menulis
memerlukan koordinasi tubuh sekata seperti minda, mata dan tangan untuk memilih
ujaran dan kalimat yang sesuai untuk disepakati menjadi seperangkat ayat atau
perenggan yang lengkap yang kemudiannya memberi makna dan kesan untuk
melahirkan ilham atau idea untuk difahami dan diaplikasi oleh masyarakat umum,
jika perlu.
Menulis
adalah proses merekod bahan-bahan ujaran ke dalam bentuk tulisan berdasarkan
pendapat, idea, pengalaman. Ia boleh
jadi hanya sekadar simbol-simbol grafik yang disusun menjadi lambang dan
membentuk perkataan, ayat dan seterusnya menzahirkan bahasa dan gagasan tersusun yang memberi makna dan memberi
manfaat kepada khalayak pembaca dan pendengarnya.
Daripada
A.C. Krizan dan Joyce. P Logan (2000) mentakrifkan menulis adalah proses
menyampaikan maklumat dan maksud. Proses
penyampaian itu boleh jadi juga melalui grafik yang digabungkan dan berkait
rapat dengan lambang bunyi yang diucapkan semasa kita bercakap sehingga dapat
melahirkan gagasan yang difahami dan diikuti.
Maklumat bertulis mempunyai keupayaan untuk disimpan dan dimanfaatkan
dengan pelbagai cara seperti wahyu-wahyu yang diturunkan kepada Nabi Muhammad
S.A.W yang dikumpul dan direkodkan pada zaman Saidina Othman sehingga memberi
kebaikan kepada umat Muslim meskipun ratusan tahun sudah berlalu.
Bloomfield
(1933: 21) di dalam Lyons. (1995 : 253) mengatakan bahawa penulisan bukanlah
bahasa, tetapi cara mencatatkan bahasa dengan tanda yang dapat dilihat. Tanda-tanda yang dapat dilihat itulah yang
dinamakan simbol atau huruf yang disatukan sehingga menjadi perkataan yang
membawa makna. Lyons (1995 : 13)
mentakrifkan penulisan ialah bahasa yang disampaikan melalui bunyi atau grafik
malahan melalui cara yang tidak terhingga banyaknya.
Sukatan
Pelajaran Malaysia menitikberatkan pencapaian murid-murid di dalam bidang
penulisan agar pada akhirnya, selepas mereka tamat pengajian kemahiran ini
boleh digunakan untuk mereka melahirkan pendapat, mengumpul maklumat, menyusun
idea dan hujah secara efektif dan tuntas.
Penglahiran gagasan secara tersusun ini akan membolehkan perasaan dan
pengalaman murid-murid dikongsi dan digunakan untuk pelbagai tujuan. Salah satunya ialah untuk lulus cemerlang di
dalam mata pelajaran Bahasa Melayu.
Sukatan
Pelajaran Malaysia juga menggariskan beberapa rentangan kriteria yang perlu
dikuasai oleh murid-murid dalam menghasilkan pelbagai jenis penulisan yang
menepati kehendak pembelajaran dan melahirkan idea yang jelas tentang kefahaman
mereka terhadap apa yang mereka pelajari.
Fungsi-fungsi kemahiran tersebut termasuklah
1.1.1 Mendirikan
tapak yang berstruktur teguh dengan menggunakan modul pembelajaran terbaik agar
murid-murid dapat menulis dengan baik, cekap dan pantas.
1.1.2 Membolehkan
murid-murid mengeja dan memahami perkataan serta menyusun ayat dengan betul dan
boleh difahami.
1.1.3. Membolehkan
murid-murid menggunakan kemahiran menulis untuk mengulangkaji pelajarannya
dengan kaedah membaca semula tulisan atau nota, draf atau teks atau membaca
buku luar sebagai tambahan dan ilmu bantu untuk mengukuhkan pehamanannya
terhadap pelajarannya.
1.1.4. Memberi
peluang kepada murid-murid melahirkan gagasan, hujah dan pendapat mereka secara
tersusun di dalam bentuk tulisan.
1.1.5. Mengembangkan
minat menulis dan mengarang di kalangan murid-murid. Ada kanak-kanak yang sudah mempunyai bakat
tersendiri dan mempunyai kemahiran menulis tetapi tidak digilap.
1.1.6. Memperkayakan
kosa kata dan memperluaskan pengetahuan tentang bahasa dan tulisan.
1.1.7 Menyiapkan diri murid-murid untuk menghadapi
peperiksaan.
1.2.Ranah
Kajian
Kajian
akan meliputi perbincangan mengenai cabang teori, model, pendekatan, kaedah dan
teknik yang digunakan di sekolah pada sepanjang proses pengajaran
penulisan. Perbincangan akan menjurus
kepada kaedah-kaedah dalam proses menulis terpakai pada sesi Pengajaran dan pembelajaran di
dalam pengajaran penulisan seperti kaedah pengucapan terkawal, Kaedah
pengucapan bebas dan kaedah retorika. Kajian juga akan menjengah kepelbagaian di
dalam pengajaran penulisan lainnya seperti prinsip-prinsip menghasilkan
karangan serta pendekatan yang sepatutnya digunakan.
1.3
Kaedah Kajian
Kajian
meliputi carian bahan-bahan bacaan sama ada berbentuk fizikal dan maya. Turut dilakukan ialah lawatan ke perpustakaan
dan temuramah rambang terhadap beberapa orang murid sekolah rendah terhadap
mata pelajaran karangan di sekolah.
Turut dilakukan ialah analisis terhadap beberapa karangan murid-murid
Tahun 5 di sebuah sekolah rendah di Selangor.
2.
Teori
Pengajaran Penulisan
Terdapat
beberapa teori pembelajaran yang dikaitkan secara langsung dengan pengajaran
penulisan tetapi tiada satupun yang disepakati secara tuntas. Ia
bersangkutan dengan teori pemerolehan bahasa iaitu rentetan peringkat perkembangan manusia daripada lahir sehingga ia membesar. Antara teori yang dikemukakan ialah Teori behaviorisme,
kognitif, mentalis dan interaksionalis.
Kesemua teori ini dikaji sehingga melahirkan teori pembelajaran bahasa
yang dipraktiskan oleh guru-guru semasa proses pembelajaran bahasa di dalam
bilik darjah berlangsung.
2.1.Teori
Behaviorisme
Ia adalah teori yang merujuk kepada
gerak balas yang berlaku apabila ada rangsangan daripada guru dan menghasilkan
pembelajaran. Ia dipelopori oleh
Bloomfield, Edward Spir, Boss dan Brooks yang merupakan ahli bahasa dan dikaji
oleh ahli psikologi seperti Ivan Pavlov. Ia merangkumi ciri-ciri seperti;
2.1.Proses
timbal balik rangsangan dan gerak balas,
2.2.Gerak
balas yang berulang-ulang akan dilakukan untuk memperolehi ganjaran
2.3.
Gerak balas yang dipantau dengan peneguhan positif akan lebih kerap diulangi
2.4. Gerak balas yang kerap akan menghasilkan
kebiasaan
2.5.
Proses pembelajaran bahasa adalah proses penekanan terhadap latihan dan
pengulangan yang mencorak kebiasaan. Ia
adalah proses mekanis yang memerlukan koordinasi daya mental
2.6. Proses pembelajaran memerlukan pengukuhan
berbentuk ganjaran , pemantauan dan pembetulan serta merta.
2.7.
Latih tubi adalah keperluan sepanjang proses pembelajaran berlangsung.
2.8. Pembelajaran bahasa menitikberatkan
persekitaran bilik darjah yang kondusif kepada seluruh ahli yang terlibat
seperti guru dan murid-murid.
Teori ini boleh diadaptasi oleh guru-guru untuk sesi
latih tubi dan penyediaan isi dan
data-data untuk membentuk sebuah
karangan. Ahli
behaviorisme menegaskan bahasa
pengajaran bahasa mestilah dimulakan dengan
kemahiran lisan. Maka, teknik sumbang
saran
dalam pengumpulan isi , fakta dan data di dalam kelas amat menepati teori ini.
2.2.Teori
Kognitif
Teori lain yang ialah Teori
Kognitif yang dipopularkan oleh Jean Piaget yang menitikberatkan perkembangan
kognitif murid-murid melalui latihan
mengingat, mengekod dan menyimpan maklumat bersesuaian dengan kebolehan mental
mereka. Pendapat yang dipersetujui oleh
ahli pemikiran kognitif lain seperti Robin Lakoff, D. Slobin dan Mangantar
Simantunjak ini menegaskan bahawa proses ini (pembelajaran bahasa) adalah
proses internal yang abstrak. Ia berlaku
di dalam minda dan tidak dapat diukur melalui tingkah laku. Mazhab kognitif ini menggariskan ciri-ciri
berikut sebagai tunjang utama teori yang dibawa mereka iaitu
2.2.1.Pengetahuan
terhasil daripada pemikiran manusia secara semulajadi
2.2.2.
Teori ini merangkumi elemen kesejagatan yang ada hubungan dengan kognitif
2.2.3.
Bahasa bersifat kreatif, tidak berlegar di dalam seputar persoalan objek,
peristiwa, pengalaman perilaku atau pengalaman naluriah seperti yang didakwa
oleh pemikir teori behaviourisme
2.2.4.
Otak/kognitif menjadi sarana penting dalam pemprosesan bahasa
2.2.5.
Fikiran harus berada di dalam pemikiran sebagai satu komponen yang tidak boleh
terpisah
2.3.Teori
Mentalis
Ahli pemikir kognitif juga terlibat
melahirkan teori mentalis yang juga dikenali sebagai Koda Kognitif atau Innatis
ini. Teori ini menegaskan bahawa bahasa
adalah aktiviti mental, milik istimewa manusia yang dikurnia bersama-sama
kelahirannya. Teori ini menekankan bahawa pengetahuan
bahasa, penafsiran makna seseorang dilahirkan oleh proses di dalam otak dan
saraf.
Oleh
itu, George A. Miller direkodkan sebagai mencatatkan bahawa proses mental
dilakukan oleh seorang pendengar apabila menghadapi pertuturan yang meliputi
proses memadan, menerima, mentafsir, memahami dan mempercayai.
Di
antara ciri-ciri teori mentalis yang berkait rapat dengan pengajaran penulisan
ialah
2.3.1.Semenjak
dilahirkan, manusia sudah dibekalkan dengna jentera penguasaan bahasa. Manusia mempunyai kebolehan semula jadi untuk
merumus dan membentuk ayat-ayat mengikut sistem bahasa yang mereka ada.
2.3.2.
Kecekapan yang merupakan rumus-rumus
atau tatacara bahasa sudah berada di dalam mental manusia. Manakala
prestasi yang merupakan penggunaan atau penghasilan daripada apa yang berada di
dalam stor mental manusia. Kedua-dua
elemen ini saling kait mengait menurut teori mentalis.
2.3.3.Murid-murid
mesti diajar dengan ayat yang gramatis, iaitu yang sempurna menurut hukum hakam
tatabahasa kerana ia memainkan peranan penting dalam proses pembentukan ayat.
2.3.4.Kemahiran
membaca dan menulis adalah keutamaan dan kemahiran tatabahasa pula hendaknya
diajar secara formal.
2.5
Teori Interaksionalisme
Teori
lain yang turut terlibat di dalam proses pengajaran ialah teori
interaksionalisme. Teori ini meletakkan pembelajaran bahasa
sebagai komponen wacana dan melibatkan mental dan linguistik. Mark Halliday menegaskan bahawa kebolehan
pembelajaran bahasa tidak boleh bergantung sekadar kepada kebolehan kognitif
semata-mata.
Ini
kerana, menurut beliau, kemahiran kognitif hanya membolehkan murid-murid
mentafsir makna tetapi belum tentu pentafsiran itu boleh dilahirkan di dalam
bentuk bahasa yang sewajarnya tanpa bantuan linguistic.
Teori
ini menitikberatkan aktiviti komunikasi di mana penyampaian makna adalah subjek
utama di dalam proses pembelajaran dan pengajaran bahasa. Ia menekankan bahawa latihan berterusan harus
diberikan kepada murid-murid agar mereka memperolehi kekuatan mempelajari
struktur bahasa dan interaksi agar dapat menggunakan bahasa dengan fasih dan
lancar.
2.6
Teori Konstruktivitisme
Teori
terakhir yang dibincangkan ialah teori konstruktivisme. Teori ini juga berputik daripada pandangan
kognivitisme iaitu pengetahuan manusia dibina secara aktif oleh manusia itu
sendiri melalui daya pemikirannya.
Segala maklumat yang diterima oleh murid-murid akan diserap dan
disesuaikan dengan maklumat sedia ada untuk membentuk storan baru di dalam
fikirannya.
Teori pemikiran yang dibawa oleh Mc Brien
& Brandt (1997) ini antaranya menegaskan bahawa manusia tidak sekadar
menerima pengetahuan tetapi membina pengetahuan melalui informasi yang diterima
otaknya. Melalui pengalaman sedia ada,
murid-murid membina pengetahuan dengan cara menguji idea dan pendekatan,
mengadaptasinya dan meletakkannya bersama-sama pengetahuan sedia ada di storan
baru. Teori ini lebih dikenali juga
dengan teori pengajaran dan pembelajaran berpusatkan murid. Guru bertindak sebagai penyumbang gagasan dan
pereka bentuk bahan pengajaran dan terpulang kepada murid-murid untuk
menganalisis idea, mengolah semula atau
mengadaptasinya bersesuaian dengan pengetahuan yang sedia ada di dalam
mindanya.
Berdasarkan
teori-teori di atas, dapatlah disimpulkan bahawa, teori pengajaran penulisan adalah sebahagian
daripada proses pemerolehan bahasa melalui prinsip yang empat yang saling
berkaitan itu iaitu kemahiran membaca, mengira, menulis, dan menaakul. Kesemua proses tersebut melibatkan koordinasi
minda dan anggota lainnya sebagai sebahagian daripada proses pembelajaran dan
pengajaran di dalam kelas.
3.Kaedah-Kaedah
Yang Digunakan dalam Pengajaran Penulisan.
Kamus
Dewan mentakrifkan kaedah sebagai cara atau aturan dalam melakukan sesuatu. Dapatlah dikatakan bahawa kaedah adalah
seperangkat tindakan sistematik yang menepati prinsip dan tatacara yang telah
dipersetujui untuk dilaksanakan demi mencapai sesuatu visi. Sharifah Alwiah Alsagof (1986) memperincikan
kaedah mengajar sebagai peredaran ke arah satu tujuan pengajaran yang telah
dirancang dengan teratur. Secara amnya,
segala apa tindakan yang dilakukan guru, bahan-bahan yang digunakan untuk memberi
kefahaman kepada murid-murid untuk mencapai objektif pengajaran dikatakan
kaedah seperti pendapat Hassan Langgulung (1981), kaedah ialah jalan mencapai
tujuan.
Seperti
yang dinyatakan di atas, sehingga kini tiada kaedah standard atau rigid
terhadap proses pengajaran penulisan atau bahasa di sekolah. Ia menjadi fleksibel mengikut keupayaan
murid-murid, situasi dan latar belakang mereka.
Justeru, guru-guru mempunyai peluang untuk menggunakan mana-mana kaedah
yang dirasakan sesuai asal sahaja tidak melanggar kriteria-kriteria di bawah;
3.1.1Menepati
visi dan misi sukatan pelajaran Bahasa Melayu KBSR dan KSSR
3.1.2.Seiring
dengan objektif pengajaran dan pembelajaran yang telah digariskan
3.1.3.Berpadanan
dengan keupayaan murid-murid berlandaskan pemerhatian terhadap tabiat dan latar
belakang,dan umur.
3.1.4.Kaedah
juga harus berpadanan dengan keupayaan, pengalaman dan kepakaran guru itu
sendiri.
3.1.5.Pengaplikasian
kaedah tersebut dapat dilaksanakan di dalam rancangan masa yang ditetapkan.
3.1.6. Harus bersesuaian dengan kemudahan yang ada
seperti prasarana dan peralatan Teknologi Maklumat dan Komputer.
Kaedah-kaedah
pembelajaran yang akan dibincangkan adalah praktis yang dilaksanakan mengikut
kesesuaian elemen-elemen yang telah digariskan di atas. Kesemuanya memerlukan kebijaksanaan guru
untuk menganalisis dan mengenalpasti kaedah terbaik yang harus diaplikasikan
sebagai sarana pengajaran untuk mencapai objektif yang telah digariskan. Di antara kaedah-kaedah yang sedia ada ialah kaedah natural, kaedah terus, kaedah
nahu terjemahan, kaedah oral-aural, kaedah kod-kognitif dan kaedah bahasa
komuniti. Untuk kaedah pengajaran penulisan, hanya beberapa
kaedah sahaja yang relevan dibincangkan
kerana kaedah lain lebih menjuruskan kepada kemahiran membaca dan
berinteraksi.
Untuk
pengajaran penulisan kaedah-kaedah yang dikenalpasti ialah kaedah pengucapan
terkawal, kaedah pengucapan bebas dan kaedah retorika. Pengajaran penulisan berkait rapat dengan
kebolehan murid-murid mengumpul dan
menganalisis dapatan, mencernanya dan seterusnya mengolah idea tersebut
sehingga menjadi seperangkat kata-kata yang mempunyai makna. Ia dikatakan aktiviti yang agak kompleks
kerana memerlukan kemahiran yang rencam. Di dalam pengajaran penulisan karangan
terdapat beberapa kaedah yang popular yang telah diguna pakai di sekolah dan ada
juga beberapa cadangan tentang kaedah yang boleh diterapkan untuk menghasilkan
penulisan yang cemerlang.
Penulisan
telah dibahagikan kepada dua oleh Zainol Ismail (2003:7) iaitu penulisan berformat seperti surat
kiriman, syarahan, ceramah, ucapan, rencana dan berita. Manakala penulisan tidak berformat atau bebas
pula adalah termasuk rangsangan bergambar, pengalaman/cerita, melengkapkan cerita,
autobiografi dan peribahasa. Salleh
Mohd Akib di dalam Kamaruddin Hj Hussien (1988: 198) pula membahagikan
penulisan kepada 3 jenis iaitu penulisan lisan, penulisan biasa dan penulisan
terkawal.
Karangan
ditafsirkan sebagai proses menghasil dan menyusun ayat dengan cara yang sesuai
mengikut kehendak penulisnya atau soalan ataupun orang-orang yang berkaitan
dengan apa yang ditulis. Gao Hui-Yang
menegaskan bahawa;
Composition should compromise both
oral dan written training in other words, children should be taught to express
ideas in both spoken and written forms.
3.2.Kaedah
Pengucapan Terkawal
Pincas
berpendapat bahawa penulisan karangan bebas adalah proses penciptaan dan
kreativiti. Maka seharusnya ia berbeza dengan mana-mana kaedah pengajaran
saintifik yang rigid dan skema, malahan tertakluk kepada pilihan jawapan. Jika jawapan diberikan bersalahan dengan
senarai jawapan, maka ia dianggap salah dan tidak diberi markah. Beliau berpendapat bahawa penekanan harus
diberikan secara berperingkat-peringkat bermula daripada penggantian perkataan
di dalam ayat yang berbeza bentuk kepada penggantian ayat –ayat di dalam
perenggan. Kaedah ini boleh juga
dianggap kaedah terus di dalam pembelajaran bahasa di mana guru akan
memberitahu apa yang perlu dilakukan sebelum murid dibebaskan untuk memperkembangkan
istilah penggantian mereka sendiri secara bebas.
Beliau
menggariskan ciri-ciri berikut sebagai peringkat-peringkat latihan di dalam
pengajaran penulisan iaitu penggunaan pelbagai leksikon dan pembentukan ayat di
dalam latihan penulisan dan lisan.
Pelajar yang dibenarkan menghasilkan
tulisan hanya apabila dipastikan bahawa mereka menghargai dan memahami
pelbagai tahap ciri penulisan. Program
penulisan karangan yang melibatkan penggantian pelbagai. Pincas juga mengandaikan bahawa penggunaan
bahasa adalah manipulasi daripada corak
tetap yang dipelajari daripada prosses imitasi.
Apabila ia telah difahami dan dipelajari secara konsisten, barulah
terhasil keaslian dalam variasi.
3.3. Kaedah Pengucapan Bebas
Eramus
(1960) menggariskan beberapa ciri kaedah pengucapan bebas seperti murid-murid
digalakkan menulis secara cepat dengan sedikit ulangkaji. Kaedah ini menekankan latihan yang banyak
sepanjang penulisan pelajar dan
keutamaan terhadap kuantiti ini menjadikan hasil penulisan pelajar lebih
sempurna kerana murid-murid sentiasa membuat latihan. Beliau lebih menitikberatkan aspek kuantiti
dengan hujah bahawa kuantiti adalah proses penambahbaikan dari masa ke semasa
untuk mendapatkan hasil tulisan yang cemerlang.
Beliau
menghujahkan lagi bahawa metod ini akan menguatkan pemahaman bahasa pelajar
dengan pengalaman membetulkan kesilapan dan penemuan perkataan-perkataan baru
yang akan menambah kepelbagaian kosa kata mereka di dalam jajaran
sintaksis. Menurutnya ini hanya boleh
dilakukan apabila murid-murid melalui
melahirkan hasil penulisan melalui kuantiti dan kualiti akan datang
kemudian.
Penghujahan
beliau disokong oleh Chastain (1976) berasaskan pemerhatian dan kajian yang
dibuat oleh Brieve di UCCA. Melalui program
tersebut, semakin banyak bahan dihasilkan, semakin berkurangan kesilapan bahasa
dilakukan di dalam tulisan mereka.
Brieve mengulas bahawa sepanjang program tersebut, karangan mingguan di
antara 300 hingga 500 patah perkataan dan penulisan ilmiah sepanjang 1000 patah
perkataan telah diberikan kepada pelajar.
Karangan diperiksa dengan teliti dan pelajar yang menerima gred A
diminta menulis semula karangan mereka.
Brieve
menguatkan hujahnya dengan mengatakan bahawa terdapat pengurangan kadar
kesalahan di dalam karangan tatkala kuantiti karangan yang dihasilkan
meningkat. Beliau menekankan bahawa,
penekanan terhadap kuantiti akan menghasilkan kefasihan dan kejelasan terhadap
kesalahan yang lepas sama seperti yang berlaku di dalam latihan matematik.
Begitupun
khilaf terus berlaku kerana dikatakan tiada bukti jelas yang benar-benar
menyokong hujah-hujah di atas. Malahan,
terdapat pula bukti bertentangan yang menegaskan bahasa latihan penulisan
pantas untuk sesuatu topic dan ditulis sebanyak mungkin dalam satu kerangka
masa yang ditetapkan dapt meningkatkan kemampuan murid-murid menyusun isi-isi
dalam karangan mereka dengan lebih mudah, khususnya ketika mendepani
peperiksaan.
3.4.Kaedah
Retorika
Retorika
adalah merujuk kepada seni penggunaan bahasa yang menarik dan berkesan dalam
melahirkan gagasan untuk memujuk atau
mempengaruhi khalayak mengenai sesuatu perkara.
Deskripsi ini dinyatakan oleh Nik Safiah dan Wan Malini. Ia melibatkan perkara-perkara seperti
penciptaan, susunan dan stail dalam penulisan.
Di antara elemen retorika yang terkenal ialah keberkesanan bentuk-bentuk
prosa deskriptif, naratif, ekspositori dan argumentatif. Kehadiran asas retorika di dalam teks boleh
dirasai apabila kedapatan elemen-elemen skema berdasarkan maklumat atau isi yang
boleh disusun. Teks akan menekankan
penyusunan isi yang berbeza berdasarkan perenggan-perenggan yang telah mungkin
diproses melalui gaya analisis, analogi, kontras masa, falsafah dan sebagainya. Oleh kerana ikatan tersebut, murid-murid akan
terhalang daripada untuk menulis secara spontan dan memendekkan kejelasan
pemikiran mereka.
Kaplan
mencadangkan pembaca menjadi sebahagian daripada komunikasi formal yang
membolehkan pengembangan perenggan dibentuk melalui proses induktif dan
deduktif. Tambahan pula, kaedah ini
menitikberatkan bentuk-bentuk pengembangan perenggan yang berlainan seperti
yang ditegaskan Kaplan (1966) melalui Bander yang menegaskan bahawa setiap satu
perenggan yang terdapat di dalam sesebuah penulisan berkecenderungan mempunyai jalinan
pengembangan yang berbeza-beza seperti pengembangan selari atau pengembangan
terus.
Sebagai
kesimpulannya, terhadap pelbagai kaedah yang perlu disesuaikan oleh guru-guru
di dalam proses pengjaran dan pembelajaran menulis karangan dan usaha mendapatkan
karangan yang cemerlang. Guru-guru harus
jelas dengan objektif dan keupayaan murid-muridnya ketika merangka sesuatu
sekuen latihan yang hendak digunakan.
Terdapat kaedah yang mungkin sesuai untuk sesebuah sekolah berdasarkan
latar belakang dan lokasi murid-murid serta beberapa aspek lain yang perlu
diambil kira.
4.Teknik
Pengajaran Penulisan
Teknik
adalah seperangkat pengetahuan atau himpunan kelakuan atau cara di dalam
kaedah. Tidak terkecuali, teknik
dikatakan sebagai perlaksanaan kaedah atau taktik yang digunakan oleh para guru
untuk mencapai objektif pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah.
Daripada Kamarudin Hj Husin & Siti Hajar Hj Abdul Aziz (1988) menegaskan
teknik pengajaran ialah perlaksanaan dan perjalanan suatu organisasi yang
berlaku secara nyata dan melibatkan murid-murid dan alatan pengajaran sebagai
wahana di dalam bilik darjah yang
dipastikan boleh mencapai sesuatu objektif.
Sebagai
contoh, sekiranya guru-guru menggunakan kaedah pengucapan bebas di dalam pengajaran
dan pembelajaran penulisan maka, teknik yang boleh digunakan oleh para guru
adalah teknik pengajaran berpandu, teknik pendekatan bebas, dan teknik
pendekatan proses.atau teknik-teknik yang bersesuaian bergantung keapda
pengalaman, ketokohan dan kewibawaan guru sendiri.
4.1.
Teknik Pengajaran Berpandu
Teknik
pengajaran berpandu merupakan teknik
yang paling popular dan digunakan dengan pengawasan guru sepenuhnya. Boleh dikatakan teknik merangkumi latih tubi
dan soal jawab ini adalah gabungan kaedah pengucapan terkawal, yang memerlukan
murid-murid menghasilkan kuantiti karangan yang banyak di samping mengenalpasti
kesalahan yang dilakukan semasa proses menulis itu berlangsung. Guru
akan memberikan tajuk dan dan kemahiran terpenting di dalam mengarang iaitu
mengenalpasti bidang isi, organisasi dan ekspresi.
Ketiga-tiga
elemen ini dapat digunakan ketika proses menilai sesuatu penulisan. Penting sekali, murid-murid didedahkan dengan
prinsip utama bidang kepengarangan iaitu apa yang hendak dikata (isi),
bagaimana menyusun apa yang dikatakan (organisasi) dan bagaimana hendak
mengatakan apa yang hendak dikatakan.
(ekspresi). Teknik ini adalah
berasaskan pendekatan deduktif iaitu di mana guru-guru akan memperkenalkan,
menerangkan peraturan dan seterusnya memberikan langkah-langkah untuk
menghasilkan bentuk penulisan tersebut.
Marohaini dan Zulkifli (1997) juga telah
mencadangkan agar guru memberikan penumpuan terhadap aspek penghasilan gagasan
atau isi yang baik berbanding proses mengarang itu sendiri. Tugas murid ialah menyiapkan latihan tersebut
dan sebaik-baiknya dilakukan berulang-ulang untuk mendapatkan hasil tulisan
yang baik dan cemerlang. Teknik ini
dinamakan teknik pengajaran berpandu di mana murid-murid akan dipandu oleh guru
dan dikawal daripada melakukan kesalahan.
Pada peringkat awal, isi dan bahasa akan disediakan oleh guru dan
murid-murid akan diarahkan mengisi tempat kosong atau membina ayat berdasarkan
petikan gambar.
4.2
Teknik Sumbangsaran
Selain
daripada itu, bagi karangan yang berasaskan fakta atau gambar, guru-guru boleh
juga mempraktiskan teknik sumbangsaran atau perbincangan yang melibatkan
murid-murid sepenuhnya. Mereka boleh
dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil dan membenarkan murid-murid mengembangkan
idea secara kolaboratif dengan pantauan guru.
Teknik yang berasaskan pendekatan bebas ini membolehkan murid-murid
bebas melahirkan pendapat masing-masing secara kritis dan analitikal
berdasarkan maklumat yang dibekalkan oleh guru.
Teknik
ini lebih sesuai digunakan untuk sesi pengajaran dan pembelajaran untuk tahap
dua. Pada tahap ini murid-murid
diberikan kebebasan untuk menentukan hala tuju idea mereka selagi masih
berpegang kepada tiga prinsip mengarang yang disebutkan di atas. Murid-murid juga boleh memanipulasi apa
sahaja bahan sama ada di luar atau di dalam bilik darjah selagi ia tidak
terkeluar daripada skop penghasilan penulisan mereka. Penulisan bentuk ini boleh dibahagikan
kepada bentuk ilmiah seperti bentuk laporan, pidato, syarahan, debat yang
memerlukan bantuan fakta atau penulisan kreatif dalam bentuk penceritaan.
Teknik
seterusnya yang boleh dicerap masuk di dalam pengajaran dan penulisan di
sekolah ialah teknik berasaskan pendekatan proses yang menitikberatkan proses penghasilan karangan berbanding
hasil. Murid-murid akan dipantau
sepenuhnya dan dibimbing secara berperingkat bermula daripada peringkat
pra-penghasilan seperti membuat draf sehinggalah kepada menyusun isi,
menyunting dan mengedit, membetulkan kesalahan bahasa, kosa kata, aspek
gramatikal, olahan, hujah dan pelbagai lagi.
Teknik ini mungkin lebih sesuai digunakan untuk proses penulisan yang
berakhir sehingga ke peringkat penerbitan.
Sebagai
itlakannya, ada pelbagai teknik yang boleh digunakan di dalam pengajaran
penulisan selain daripada yang disebut di atas.
Dewasa ini, dengan kecanggihan teknologi maya, guru-guru mungkin boleh
memaksimumkan penggunaan gajet-gajet dengan menyelitkan teknik-teknik seperti,
simulasi, permainan bahasa, soal jawab untuk variasi pengajaran penulisan yang
menarik dan penting sekali menyediakan pelajar mendepani peperiksaan. Di dalam sebuah kajian terhadap penulisan
murid sekolah menengah, Faridah, Norreiny dan Raja Mohd Fauzi (2001) mendapati guru
yang menggunakan pendekatan konstruktivisme yang melibatkan proses kognitif
seperti perbincangan ataupun sumbangsaran boleh menambah minat murid-murid dan
memberi rangsangan kepada mereka untuk menulis dengan lebih baik.
5.Model
Pengajaran Penulisan
Model
Pengajaran Penulisan Berdasarkan ‘youtube’ Cakapan Berirama Ma’ahad Tahfiz
Sains bertajuk Budi Bahasa Budaya Kita.
Pengajaran
dan Pembelajaran : Menulis karangan berpandukan rakaman video tidak kurang
daripada 80 patah perkataan.
Tajuk
: Budi Bahasa Budaya Kita
Bahan
: rakaman ‘youtube’ Cakapan Berirama Ma’ahad Tahfiz Sains.
Hasil
daripada model pengajaran ini ialah sebuah karangan berdasarkan isi-isi yang
dipersembahkan oleh para pelajar tersebut yang berdurasi selama lapan minit
yang boleh ditonton oleh murid-murid sama ada di dalam makmal komputer ataupun
melalui tayangan projektor di dalam kelas atau dewan. Selain daripada menarik minat murid-murid
untuk menikmati suasana pengajaran dan pembelajaran lain daripada yang lain, ia
juga meningkatkan kemahiran menaakul murid-murid secara tidak langsung.
Bagaimanapun, selain daripada menggunakan peralatan
tertentu, murid-murid harus diingatkan supaya memberi tumpuan kepada bahan
tersebut kerana mereka harus mencatat isi-isi penting berdasarkan apa yang
mereka tonton dan dengar.
Langkah
1
Ketika
menggunakan kaedah ini, guru-guru harus memastikan beberapa perkara seperti
5.1.Gambar
dan sistem audio berada di dalam keadaan sempurna. Ini adalah kerana, keberkesanan model ini
bergantung sepenuhnya kepada bantuan audio kerana murid-murid harus mendengar
dan memberi tumpuan dengan teliti.
5.2.Guru
akan mengarahkan murid-murid mendengar dan memikirkan isi-isi penting
serta fakta yang boleh dicerna daripada
tayangan video tersebut.
5.3.Murid-murid
mesti mencatat setiap isi dan fakta mahupun hujah yang difikirkan boleh menjadi
isi-isi pokok di dalam pembinaan karangan mereka.
Langkah
2
Guru-guru
boleh meneruskan pengajaran dan pembelajaran dengan menggunakan teknik
sumbangsaran atau perbincangan.
Murid-murid akan dibahagi-bahagikan kepada beberapa kumpulan. Berikan had masa untuk perbincangan secara
lisan dan akhir sekali, isi-isi penting yang diperolehi dicatat dan
dibentangkan oleh setiap kumpulan.
Idea-idea
yang dibentangkan oleh setiap kumpulan akan dicatatkan dan hendaklah dipastikan
juga ahli kumpulan lain memberi perhatian agar tidak berlaku pertindihan
idea. Murid-murid boleh juga dipilih
secara rawak untuk membuat ayat secara lisan berdasarkan idea tersebut dan guru
bertindak membetulkan sebarang kesalahan tatabahasa dan aspek-aspek lain.
Langkah
3
Selepas
pembentangan selesai, setiap kumpulan dikehendaki menyiapkan sebuah karangan
berdasarkan idea-idea yang telah dikumpulkan oleh setia kumpulan. Guru akan bertindak sebagai fasilitator bagi
memastikan penggunaan tatabahasa, gramatikal dan ejaan tidak diabaikan oleh
murid-murid ketika mereka menyiapkan karangan.
Karangan
tersebut akan disemak oleh guru selepas dibentangkan sekali lagi oleh ahli
kumpulan dengan melantik seorang ketua untuk membacakannya di hadapan
kelas. Tugas terakhir murid-murid
dikehendaki menyiapkan sebuah karangan berdasarkan tajuk dan kefahaman mereka
semasa sesi pembincangan. Selepas
karangan dihantar, guru-guru hendaklah menyemak dengan teliti dan memastikan
murid-murid membetulkan kesilapan, jika ada di dalam karangan mereka.
Dapatan
Analisis
Kajian
telah dibuat berdasarkan 5 sampel karangan murid-murid tahun lima di sebuah
sekolah di Selangor. Mereka telah
memilih soalan 1 daripada 3 soalan.
Soalan tersebut ialah : Setiap murid mempunyai sahabat baik. Tulis karangan yang bertajuk “Sahabat Baik
Saya”. Murid-murid tersebut telah diajar menggunakan kaedah yang paling popular
iaitu kaedah latih tubi. Melalui kaedah
ini, guru membincang dan menyenaraikan isi-isi penting di papan hitam. Murid-murid akan diberikan mencantikkan
isi-isi tersebut di dalam sesi sumbangsaran dan seterusnya menyiapkan latihan
yang diberikan.
Isi
Daripada
kelima-lima contoh tersebut, didapati kefahaman murid mengenai isi adalah 100
peratus. Kesemua mereka dapat menguasai
bidang isi iaitu apa yang hendak dikata.
Kesemua mereka dapat menulis dengan jelas mengenai subjek yang hendak
diceritakan iaitu ‘sahabat baik’.
Organisasi
Dari
segi kebolehan bidang organisasi ataupun kebolehan menyusun apa yang hendak
dikatakan, didapati 100 peratus murid-murid dapat menguasainya dengan
cemerlang. Malah ada yang dapat
melakukannya dengan baik tanpa mengenepikan aspek pengenalan, pertengahan isi
dan penutup karangan.
Ekspresi
60
peratus iaitu 3 daripada 5 karangan tersebut mempunyai permulaan ayat yang sama
iaitu “Saya Mempunyai Sahabat Baik.”
Secara umum meskipun kurang tepat, boleh dikatakan murid-murid ini tidak
dapat mengembangkan ayat menggunakan idea sendiri untuk permulaan ayat dan
menggunakan ayat yang sama yang telah diberikan oleh guru di papan hitam. Kemungkinan mereka menghadapi masalah untuk mengatakan
apa yang dikatakan ataupun dikenali kebolehan mengeksploitasi bidang
ekspresi. Begitu juga dengan aspek
tatabahasa daripada segi penggunaan huruf besar, kesalahan ejaan dan isi yang
terkeluar daripada tajuk yang menyebabkan mereka kehilangan markah. dikembangkan dengan baik lagi.
Kesimpulan.
Setelah
membincangkan mengenai pendekatan, teori, kaedah, model dan teknik, dapatlah
dirumuskan bahawa pengetahuan secara holistik merupakan satu keperluan yang
mendesak di dalam sesi pengajaran dan pembelajaran penulisan. Sememangnya, tiada pendekatan, kaedah atau
teknik khusus di dalam menghasilkan kualiti dan kuantiti cemerlang di dalam
pengajaran penulisan tetapi guru-guru mempunyai seleksi yang luas dengan
kepelbagaian pendekatan dan konsep yang telah dibincangkan di atas. Keutamaan adalah memastikan objektif
pengajaran berkesan mencapai matlamatnya.
Di antara ciri pengajaran berkesan ialah
kepelbagaian penyampaian dan kejelasan penyampaian oleh guru. Di antara objektif penulisan ialah
memperkembangkan imaginasi dan pemikiran kritis murid-murid di samping menyediakan murid-murid yang berpengetahuan
menyampaikan maksud melalui penulisan yang betul. Di samping menitikberatkan proses penulisan
yang sesuai, tidak ketinggalan juga ialah pemuliharaan hukum bahasa baku yang
melibatkan tatabahasa, ejaan, kosa kata serta sebutan yang betul di dalam
aktiviti menulis dan membaca.
Bibliografi
Video penerangan Mengenai KSSR, May 18, 2012 diperolehi daripada : http://www.moe.gov.my/bpk/v2/kssr/index.php
Pengertian Menulis. Yulia Alamudin. Oktober 29, 2009
diperoleh pada Oktober 27, 2013 daripada http://pembelajaranmenulis.blogspot.com/
Teori Behaviorisme.
Rabiatul Faezah Rameli, Norasma Yasimin binti Suliman dan Shahrul Nazmi
bin Mohamad. September 20, 2010
diperoleh pada Oktober 27, 2013 daripada http://teoribehaviorismeivanpavlov.blogspot.com/
Pendekatan, Kaedah Serta Cara Mengajar Penulis. YazidBiz369. April 22, 2011 diperoleh pada
November 1, 2013 daripada http://yazidbiz369.blogspot.com/2011/04/pendekatankaedah-serta-caanra-mengajar.html
Teori Pemerolehan Bahasa.
Fadhilah Sulaiman. Tiada
tarikh. Diperoleh pada November 1, 2013
daripada http://www.scribd.com/doc/160244171/KULIAH-4-Teori-Pemerolehan-Bahasa
Pengajaran dan Pembelajaran Penulisan. Zamzuri Mohamed. April
8, 2010. Diperoleh pada November
10, 2013 daripada http://retibasa.blogspot.com/2010/04/pengajaran-pembelajaran-penulisan.html
Prinsip Pengajaran Penulisan. Abdul Sukor Shaari. Tiada tarikh.
Diperoleh pada November 10, 2013 daripada https://docs.google.com/presentation/d/1zTWTaEDhguCPj84PXwsqMNWufCFFOlYVPnw2EYGaXy8/edit#slide=id.p13
__________ . KRB 3023 Penulisan dan Kaedah Unit 1- Unit 5.
Tuan Jah Tuan Yusof.
Kaedah Pengajaran Bahasa Melayu Sekolah Rendah. Selangor.
Penerbitan Multimedia Sdn. Bhd.
Ke Kang He & Mark Shin Kee Shun. 2015 Teaching Writing
in Chinese Speaking Areas. In Mark Shin Kee Shun and De Lung Zhang (Eds).
Springeronline.com. USA.
A.C. “Buddy” Krizan dan Joyce P. Logan. 2000.
The Basic : Writing. South
Western Educational Publishing USA.
John Lyons. 1995.
Bahasa Natural dan Tatabahasa Sejagat.
Esei dan tesis dalam Linguistik.
DBP.
Abu Hassan Abdul dan Abd. Rashid Md Idris. 2012.
Seni Mengarang. Tanjung
Malim. Perak. Pusat Pendidikan Luar UPSI.
Lampiran 1
Rakaman video klip Cakapan Berirama – Budi Bahasa Budaya
Kita daripada http://www.youtube.com/watch?v=nxU_BDLKEPc
Mohon share yer....
ReplyDelete